Gwarancja na gruncie kodeksu cywilnego - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Gwarancja na gruncie kodeksu cywilnego

Gwarancja wg kodeksu cywilnego jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym w umowie sprzedaży, które przynajmniej w zasadzie powinno być rozumiane jako modyfikacja przepisów o rękojmi za wady. Przepisy kodeksu mają charakter ius dispositivum i odróżniają one gwarancję sprzedawcy i gwarancję wytwórcy [1].

Gwarancja jakości, zgodnie z treścią art. 577 § 1 k.c., jest zobowiązaniem jej wystawcy do usunięcia wad fizycznych sprzedanej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, jeżeli wady te ujawnią się w terminie gwarancyjnym. Zobowiązanie to jest ściśle związane z umową sprzedaży, w związku z czym dzieli los tej umowy w przypadku stwierdzenia jej nieważności lub bezskuteczności. Obecnie nie ma obowiązku udzielania gwarancji[2]. Jest to bowiem dobrowolne zobowiązanie gwaranta, które może ale nie musi być wprowadzone do umowy np. sprzedaży, leasingu itp.

Podstawową funkcją gwarancji jakości jest ochrona kupującego (uprawnionego z gwarancji) przed konsekwencjami wadliwości przedmiotu objętego gwarancją czy przed niewłaściwym funkcjonowaniem tego przedmiotu, pozostającym w związku z jego wadliwością. Ochrona ta polega na przywróceniu posiadaczowi możliwości normalnego korzystania z objętego gwarancją przedmiotu, nie zakłóconego przez jego wadliwość[3]. W orzecznictwie sądowym wyrażono przy tym pogląd, iż ta właśnie ochronna funkcja gwarancji powinna w zasadniczy sposób wpływać na ukierunkowanie wykładni treści dokumentu gwarancyjnego, a także przepisów regulujących gwarancję[4].  

Skoro gwarancja jakości rodzi zobowiązanie zapewnienia posiadaczowi rzeczy (użytkownikowi) prawidłowego jej funkcjonowania, to jest to równoznaczne z przyjęciem przez gwaranta tego rodzaju odpowiedzialności, którą określa się jako odpowiedzialność (za rezultat), oznacza to po pierwsze, że zobowiązanie gwaranta nie wygasa na skutek spełnienia świadczeń gwarancyjnych, lecz trwa dopóty, dopóki podstawowy cel gwarancji nie zostanie osiągnięty, po drugie zaś, że zobowiązanie to nie jest zależne od okoliczności, jakie mogą utrudniać zrealizowanie tego celu.[5] Gwarancja jakości, w odróżnieniu od rękojmi, znajduje zastosowanie przy sprzedaży jedynie niektórych rodzajów rzeczy (towarów), takich jak maszyny, aparaty, urządzenia, itp., których techniczna budowa decyduje o tym, że ani nie jest możliwe pełne i dokładne zbadanie ich niewadliwości w momencie odbioru, ani też pozytywny wynik badania ich jakości przy odbiorze nie jest miarodajny dla prognozy ich prawidłowego funkcjonowania w przyszłości. W razie gdyby gwarancja została udzielona  co do innego rodzaju rzeczy, np. artykułów żywnościowych albo leków, trzeba by ją uznać nie za właściwą gwarancję jakości ale za umowną modyfikację rękojmi.[6]

Gwarancja jest niewątpliwie rodzajem zapewnienia gwaranta, że przedmiot ma określone właściwości, jednakże nie można identyfikować jej z zapewnieniem, o którym mowa  w art. 556 § 1 k.c., a które często w znaczeniu potocznym bywa nazywane gwarancją. Samo zapewnienie sprzedawcy, nawet pisemne, że przedmiot ma określone właściwości  lub nie ma wad, uzasadnia tylko jego odpowiedzialność z tytułu rękojmi w rozszerzonych granicach. Z drugiej strony  - biorąc pod uwagę, że wolno stronom ograniczać lub rozszerzać odpowiedzialność z tytułu rękojmi w drodze umowy – art. 558 k.c. – mogą w praktyce powstać wątpliwości, czy w danym wypadku chodzi o zmodyfikowaną rękojmię, czy gwarancję. Kwestia ta poważne znaczenie, gdyż przy rękojmi obowiązują kupującego tzw. akty staranności, od których gwarancja z reguły nie jest uzależniona, nie mówiąc o różnicach co do zakresu praw nabywcy i terminów. Rozstrzygnięcie ułatwiają przepisy kodeksu cywilnego odnoszące się do gwarancji  oraz przyjęte zwyczaje. Na ich podstawie należy uznać, że jeżeli dokument gwarancyjny pochodzi od producenta i wystawiony jest na okaziciela, będzie to zobowiązanie o charakterze gwarancji, gdy z treści jego nie wynika, że chodzi ty o umowną modyfikację rękojmi[7].

Fundamentalne znaczenie dla instytucji gwarancji jakości ma art. 577 k.c., który  określa jaką regułę zachowania się należy wyprowadzić z faktu otrzymania przez kupującego od sprzedawcy dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy sprzedanej.  Przepis ten ma charakter dyspozytywny, na co wskazuje zwrot „poczytuje się w razie wątpliwości”[8].

Odpowiedzialność z tytułu gwarancji co do jakości rzeczy sprzedanej wynika z faktu udzielenia gwarancji kupującemu. Przez przyjęcie przez niego gwarancji  - czyli w praktyce dokumentu gwarancyjnego  - dochodzi do zawarcia umowy, która jest umową akcesoryjną w stosunku do umowy sprzedaży, o udzielenie gwarancji jakości. Gwarantem może być zarówno sam sprzedawca rzeczy, ale także – co w praktyce jest najczęstsze - producent. Jeśli role gwaranta przyjmuje na siebie sprzedawca, dokument gwarancyjny ze względu na swoją  treść, może wywierać wpływ także na stosunek sprzedaży[9]. Z kolei w przypadku udzielenia gwarancji przez producenta, abstrahując od kontrowersji doktrynalnych co do tego, czy samo udzielenie gwarancji producenta trzeba ujmować w kategoriach jednostronnej czynności prawnej, czy w kategoriach umowy między producentem a nabywcą – konsumentem, zgodzić się trzeba z tezą, że przez przyjęcie przez nabywcę-konsumenta dokumentu gwarancyjnego dochodzi do powstania stosunku obligacyjnego między nim a wystawcą tego dokumentu. Sprzedawcy natomiast przypada w takiej sytuacji rola albo posłańca, przenoszącego gotowe oświadczenie woli gwaranta, albo pełnomocnika, nadającego ostateczny kształt temu oświadczeniu (określenie szczegółów co do wykonania obsługi gwarancyjnej, terminów, itp.).[10]

Dokument gwarancyjny może również wskazywać, jakie obowiązki ciążą na uprawnionym realizującym roszczenia gwarancyjne, np. w zakresie terminów tzw. przeglądów gwarancyjnych, zgłaszania reklamacji, przedmiotu do dyspozycji wykonawcy świadczeń gwarancyjnych, itp.[11] Udzielenie gwarancji jakości następuje przez wręczenie kupującemu wraz z rzeczą dokumentu (książeczki, karty) gwarancyjnego. Dokument ten ma charakter prawny znaku legitymującego, stwierdzającego obowiązek świadczenia, może być dokumentem imiennym lub na okaziciela. Znajdują do niego odpowiednie zastosowanie przepisy o papierach wartościowych  (art.921 k.c.). Dokument gwarancyjny zawiera z reguły zapewnienie o dobrej jakości przedmiotu, które wywołuje skutki w płaszczyźnie odpowiedzialności sprzedawcy (przekazującego to zapewnienie i korzystającego zeń) w zakresie jego odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady fizyczne.[12]

            Właściwa gwarancja jakości obejmuje dwa elementy: pierwszym jest zapewnienie („zagwarantowanie”) sprawnego funkcjonowania przedmiotu, drugim zaś – określenie warunków odpowiedzialności gwarancyjnej. Sprowadzają się one najczęściej do określenia zakresu i rodzaju obowiązków gwaranta oraz terminu, na jaki gwarancja jest udzielana, ewentualnie także terminu wykonywania świadczeń gwarancyjnych oraz osoby (jednostki), która je będzie wykonywać.[13]

Podmiotem obciążonym odpowiedzialnością (zobowiązanym) jest ten, kto udzielił gwarancji, choćby sam nie wykonywał świadczeń gwarancyjnych. W praktyce najczęściej gwarantem jest producent (tzw. gwarancja fabryczna), może nim być także sprzedawca (tzw. gwarancja handlowa), co szczególnie często ma miejsce w odniesieniu do towarów produkcji zagranicznej (importowanych).[14]

Gwarant może wykonywać świadczenia gwarancyjne bądź własnymi siłami bądź przez osobę trzecią (tzw. zakład serwisu gwarancyjnego, autoryzowany przez gwaranta) w ramach umowy z art. 393 k.c.[15] Judykatura potwierdza też stanowisko, zgodnie z którym zastrzeżenie dokonane w dokumencie gwarancyjnym, że naprawy wykona przedsiębiorstwo obsługi gwarancyjnej jest skuteczne wobec nabywcy[16]. Najistotniejsze w tego rodzaju stosunkach jest to, że powierzenie przez gwaranta wykonywania obsługi gwarancyjnej zakładowi serwisu gwarancyjnego nie powoduje zerwania więzi prawnej między kupującym a gwarantem, który w razie niewykonania lub nienależytego wykonania świadczeń gwarancyjnych przez ten zakład – powstaje nadal zobowiązany w stosunku do kupującego[17]. Natomiast w razie gdyby jednostka wskazana w dokumencie gwarancyjnym, jako wykonawca świadczeń gwarancyjnych, uchyliła się od przyjęcia reklamacji uprawnionego, może on wystąpić przeciwko niej na drogę procesu[18]. Nie wyłącza to jednak odpowiedzialności gwaranta w zakresie tych świadczeń, których wykonanie nie zostało „przeniesione” na jednostkę serwisu. W takiej sytuacji również sam gwarant może wykonać świadczenia gwarancyjne, jednakże poza odpowiedzialnością gwarancyjną ponosi on  -stosownie do art. 391 k.c. – ponadto odpowiedzialność odszkodowawczą za następstwa odmowy jednostki serwisu gwarancyjnego. W razie gdyby dokument gwarancyjny nie zawierał informacji co do wykonawcy świadczeń gwarancyjnych, uprawniony z gwarancji może żądać ich spełnienia od gwaranta[19].

            Usunięcie wad rzeczy może zostać zrealizowane przez czynności naprawcze, albo przez zastąpienie wadliwych elementów lub podzespołów nowymi, niewadliwymi. Judykatura przyjmuje, że nie uważa się za wykonanie obowiązków gwarancyjnych takiej naprawy, która nie zdołała zapewnić objętemu gwarancją przedmiotowi pełnej sprawności eksploatacyjnej, zgodnej z warunkami technicznymi dla tego rodzaju przedmiotów. Stanowi to ważny element konstrukcji odpowiedzialności gwaranta, odpowiedzialność za rezultat[20].

            W trybie wymiany gwarancyjnej uprawniony ma otrzymać za zwrotem wadliwej rzeczy – rzecz tego samego rodzaju, nową, wolną od wad[21]. W razie gdyby w czasie między sprzedażą a wymianą cena przedmiotu uległa zmianie, brak jest podstaw do żądania przez gwaranta wyrównania różnicy[22].

            Przyjmując zwrot rzeczy wadliwej, gwarant nie może żądać zapłaty za jej używanie ani rozliczać kosztów, tzw. amortyzacji. Nie może także nałożyć na kupującego w drodze umowy obowiązku płacenia kosztów zużycia w razie zwrotu towaru. Takie postanowienie umowne byłoby sprzeczne z właściwą (naturą) stosunku gwarancji jakości[23].

            Decyzję o dokonaniu wymiany podejmuje w zasadzie gwarant lub w jego imieniu jednostka serwisu gwarancyjnego, zachodzą jednak przypadki, gdy wymiany może skutecznie domagać się uprawniony z gwarancji, ma to miejsce, gdy dokument gwarancyjny nie przewiduje w ogóle usuwania wad, albo gdy wyznacza limit napraw, który następnie zostanie wyczerpany, w razie gdy w ramach wymiany gwarancyjnej uprawniony otrzymał rzecz wadliwą; na koniec także w razie, gdy wielokrotność i długotrwałość napraw uzasadnia przyjęcie z uwzględnieniem okoliczności sprawy – że nabywca pozbawiony został możliwości korzystania z rzeczy objętej gwarancją, co sprzeciwi się celowi gwarancji jakości[24]

Przepis art. 577 k.c. jest w istocie regułą interpretacyjną, która wchodzi w grę w razie wątpliwości co do umownej treści gwarancji. Wątpliwości te mogą powstać w szczególności wtedy, gdy dokument gwarancyjny poprzestaje na ogólnym zapewnieniu udzielenia gwarancji lub bez sprecyzowania jej treści. Zważywszy na cel i funkcję gwarancji należy przyjąć, że mamy do czynienia z  konstrukcją przemiennego upoważnienia, a nie przemiennego zobowiązania, przy którym dokonanie przez dłużnika – gwaranta – wyboru jednego z dwu alternatywnych świadczeń – np. naprawy, powodowałoby przekształcenie zobowiązania przemiennego w zobowiązanie o jednym, wybranym świadczeniu. Pozbawiłoby to tym samym uprawnionego ewentualności wymiany[25].

W ramach konstrukcji upoważnienia przemiennego prawo wyboru drogi do osiągnięcia celu gwarancji przysługuje gwarantowi, a sposób korzystania z niego podlega ocenie w świetle art. 5 k.c.

Korzystający ze świadczeń gwarancyjnych powinien współdziałać z wykonawcą świadczeń gwarancyjnych w zakresie przemieszczania rzeczy objętej gwarancją, czego dokonuje na koszt gwaranta. Chodzi przy tym o przewiezienie rzeczy do miejsca wskazanego w dokumencie gwarancyjnym – z reguły jest to zakład świadczący usługi gwarancyjne. W razie braku zaś takiej wskazówki – do miejsca, w którym rzecz kupującemu wydano (najczęściej – do sklepu, w którym dokonano zakupu). Korzystający ze świadczeń gwarancyjnych jednak zwolniony z tego obowiązku wtedy, gdy okoliczności przemawiają za tym, że rzecz powinna być naprawiona w miejscu, w którym się znajduje– tak jest np. w przypadku urządzeń wbudowanych.[26]

Poza obowiązkiem pokrycia kosztów transportu wadliwej rzeczy gwarant powinien własnym kosztem  i staraniem przetransportować rzecz do tego samego miejsca, w którym ją otrzymała do naprawy – wymiany, po uprzednim spełnieniu świadczenia gwarancyjnego , co ma nastąpić w „odpowiednim terminie”. Jeżeli terminu tego nie określono w dokumencie gwarancyjnym, powinien on zostać ustalony z uwzględnieniem zachodzących okoliczności – a wśród nich przede wszystkim potrzeb nabywcy, dobrych obyczajów kupieckich i staranności profesjonalisty – art. 355 §2 k.c.[27]

Odpowiedzialność gwaranta obejmuje okres po wydaniu rzeczy kupującemu, gdy trwa już normalna eksploatacja rzeczy, która powinna prawidłowo funkcjonować, czym potwierdzona zostaje jakość tej rzeczy. Założeniem okresu gwarancyjnego jest dokonanie długotrwałej próby funkcjonowania, w toku której powinny się ujawnić ewentualne wady fabryczne – produkcyjne, oraz wszystkie inne, jakie tkwią w rzeczy. Objęcie odpowiedzialnością wad a także tkwiących w rzeczy ich przyczyn można jednak traktować jako ograniczenie odpowiedzialności gwaranta, skoro się zważy, że w tym samym czasie eksploatowana rzecz może doznać różnego rodzaju uszkodzeń, wystąpić mogą różnego rodzaju zaburzenia funkcjonowania z innych przyczyn, które jednak gwaranta nie obejmują[28].

Uprawnionego z gwarancji nie obciąża dowód z jakich przyczyn powstała ujawniona wadliwość. Przyjmuje się, że nawet w  związku z tym domniemaniem , że wady wyniknęły z przyczyn, które tkwiły już poprzednio w rzeczy sprzedanej. Przeprowadzenie takiego dowodu nie jest łatwe, tym bardziej, że rzecz znajduje się poza „polem obserwacji” gwaranta. Dlatego producenci stosują różnego rodzaju zabezpieczenia np. plomby, pieczęcie, które mają na celu zabezpieczenie rzeczy i uniemożliwienie penetracji przez osoby niepowołane[29].

Konieczna przesłanką odpowiedzialności gwarancyjnej jest ujawnienie się wady przed upływem okresu gwarancyjnego. Jego długość podana jest w dokumencie gwarancyjnym. Z analizy całokształtu przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność z tytułu gwarancji wynika więc, że nie ma ustanowionego prekluzyjnego terminu[30]. Z praktyki wiadomo, że termin okresu gwarancji jest określany albo kalendarzowo, albo poprzez wskazanie zakresu „pracy” przedmiotu, np. przebieg pojazdu w kilometrach, albo też przez kombinacje obu sposobów – np. dwa lata, ale nie więcej niż X przejechanych kilometrów. W przypadku braku któregoś z nich w dokumencie gwarancyjnym okres ten wynosi 1 rok[31]. Okres gwarancyjny rozpoczyna swój bieg z dniem wydania rzeczy kupującemu przez sprzedawcę, kończy się zaś z reguły później a niżeli wynikałoby to ze zwykłego obliczenia.  Nie jest wykluczone skuteczne dochodzenie świadczeń gwarancyjnych po upływie okresu gwarancyjnego,  jeżeli tylko uprawniony udowodni, że ujawnienie się wady nastąpiło przed upływem terminu[32]. Według zgodnego stanowiska doktryny kupujący nie ma obowiązku badania jakości rzeczy objętej gwarancją, ani w chwili wydania  ani później. Obowiązek teki byłby bowiem sprzeczny z samymi założeniami instytucji gwarancji[33]. Z tych samych względów można bronić stanowiska, zgodnie z którym nawet znajomość wady w chwili wydania rzeczy wraz z dokumentem gwarancyjnym nie pozbawia kupującego uprawnień z gwarancji. Tak uważa np. M. Nestorowicz, który jednak zastrzega, że nie dotyczy to nabycia towaru niepełnowartościowego za obniżoną cenę, z czym nie można się zgodzić, skoro przyczyny „niepełnowartościowości” mogą być inne – np. względy estetyczne, a fakt udzielenia na taki towar gwarancji pozwala kupującemu ufać, że uzyska naprawę lub wymianę. Na egzemplarz niezdatny do funkcjonowania – np. kupowany do demontażu na części nie powinna być udzielana gwarancja[34].

Jeżeli w wykonaniu obowiązków z tytułu gwarancji sprzedawca dostarczył kupującemu zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad, albo dokonał istotnych napraw rzeczy, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia naprawionej. Jeżeli wymieniono część rzeczy sprzedanej stosuje się to odpowiednio do rzeczy wymienionej . W innych przypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas , w ciągu którego kupujący w skutek wady nie miał z rzeczy korzystać[35].



[1] W. Czachórski,op. cit., s. 290.

[2] H. Izdebski, Kodeks cywilny z komentarzem, Księga trzecia – Zobowiązania, Warszawa 1996, s.98.

[3] G. Bieniek (red.), Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia – Zobowiązania, Tom II, Warszawa 1996, s. 74.

[4] Wytyczne SN z dnia 30.12.1988 r., OSPiKA 1988, poz.135.

[5] C. Żóławska, Gwarancja przy sprzedaży, Warszawa 1975, s. 175.

[6] G. Bieniek, op. cit., s. 74.

[7] F. Błahuta, Kodeks Cywilny. Komentarz, Księga trzecia – zobowiązania , t II, Warszawa 1972, s.74.

[8] G. Bieniek, op. cit., s. 72.

[9] A. Ohanowicz, J. Górski, zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1989, s. 284.

[10] Z. Radwański, Prawo zobowiązań, Warszawa 1986, s. 337.

[11] G. Bieniek, op. cit., s. 76.

[12] Z. Gordon (oprac), Kodeks cywilny z komentarzem, Warszawa 1989, s.573;.

[13] G. Bieniek, op. cit., s.76.

[14]   ibidem, s. 79.

[15] Uchwała SN z dnia 29.03.1979, OSNCP 1979, poz. 146.

[16] Uchwała SN z dnia 20.06.1983, OSNCP 1984, poz.21.

[17] Wytyczne SN z dnia 30.12.1988, III CZP 48/88 – OSN 1989, poz. 36.

[18] Uchwała SN z dnia 20.06.1983, OSNCP 1984,poz 21.

[19] Orzeczenie SN z dnia 15.01.1978, OSPiKA 1979, poz. 27.

[20] Orzeczenie SN z dnia 6.12.1977, OSNCP 1978, poz.163.

[21] Uchwała składu 7 sędziów SN  z dnia 26.10.1972, OSPiKA 1973, poz. 180.

[22] Orzeczenie SN z dnia 3.10.1978, OSNCP 1979, poz.151.

[23] Orzeczenie SN z dnia 3.07.1980, OSNCP 1981, poz. 18.

[24] H. Izdebski, op. cit., s. 73.

[25] C. Żuławska, op. cit., s.193.

[26] patrz: art. 580 § 1 k.c.

[27] G. Bieniek , op. cit., s. 83.

[28] J. Skąpski, System prawa cywilnego , t. III, cz.2, Prawo zobowiązań, część szczegółowa, Ossolineum 1976, s.154.

[29] M. Nestorowicz, Kodeks cywilny z komentarzem, Warszawa 1989, s.576.

[30] H. Jzdebski, op. it., s.100.

[31] patrz: art. art. 577 § 2 k.c.

[32] J. Skąpski, op. cit., s.155.

[33] Wytyczne SN z dnia 30.12.1988 r.

[34] M. Nestorowicz, op. cit., s. 576.

[35] W. Czachórski, op. cit., s. 295.

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości