Odpowiedzialność odszkodowawcza ex delicto - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Odpowiedzialność odszkodowawcza ex delicto

Szkoda na osobie powstaje najczęściej z powodu czynów niedozwolonych, czyli ex delicto. Zgodnie z przepisami kodeksu, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. Czyn sprawcy może polegać na działaniu jak i na zaniechaniu. Przesłankami ponoszenia odpowiedzialności są: wystąpienie szkody, zawinione działanie lub zaniechanie oraz związek przyczynowy między działaniem sprawcy a szkodą.

 
 

Pojęcie winy

 

Nie ma ustawowej definicji pojęcia winy. Przyjmuje się, iż musi ona zawierać w sobie dwa elementy. Pierwszym z nich jest bezprawność zachowania. Postępowanie sprawcy musi naruszać jakieś reguły postępowania. Bezprawność stanowi obiektywny element składowy winy. Wyłączenie bezprawności postępowania sprawcy szkody nie pozwala mówić o winie w przypadku np. obrony koniecznej lub stanu wyższej konieczności. Drugim - subiektywnym elementem winy jest wadliwość zachowania się sprawcy. Dla oceny tego elementu konieczna jest analiza psychiki sprawcy. Sprawca ponosi odpowiedzialność zarówno za umyślne swoje zachowanie (umyślność polega na tym, iż sprawca zamierza dokonać lub zaniechać danego czynu będącego przyczyną szkody lub co najmniej na to się godzi) jak i za niedbalstwo, czyli nieumyślne naruszenie zasad ostrożności przyjętych dla danych stosunków.

 

Związek przyczynowy

 
 

Kolejny elementem zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej jest związek przyczynowy, jaki musi zaistnieć między działaniem sprawcy, a szkodą (o pojęciu szkody poniżej). Znane są różne teorie związku przyczynowego, które są szczególnie rozwijane przez doktrynerów prawa karnego. Na naszym gruncie obowiązującą jest teoria tzw. adekwatnego związku przyczynowego. Zgodnie z jej zasadami, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
 

 

Szkoda

 

Ostatnią przesłanką zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej jest wystąpienie szkody. Przepisy kodeksu cywilnego nie określają czym jest szkoda. Za szkodę uznaje się uszczerbek, który dotyczy interesów majątkowych oraz niemajątkowych. Nie zawsze musi być to uszczerbek zachodzący wbrew woli poszkodowanego. W razie uszczerbku niemajątkowego mamy do czynienia z krzywdą.

 

 Przyjętym powszechnie w doktrynie jest  podział na szkodę na mieniu oraz szkodę na osobie. Pojęcie szkody na osobie odnosi się bezpośrednio do osoby poszkodowanego. Szkoda taka jest konsekwencją  naruszenia jego dóbr osobistych (np. zdrowia, czci). Sama szkoda rozumiana jako uszczerbek może przybrać dwojaką postać: stratę i utracone korzyści.

 

Strata (damnum emergens) oznacza rzeczywistą szkodę jakiej doznaje mienie poszkodowanego. Może polegać na zmniejszeniu aktywów lub powiększeniu pasywów danej osoby. Z kolei utracone korzyści (lucrum cessans) obejmują korzyści  jakich poszkodowany mógł się spodziewać gdyby mu szkody nie wyrządzono. Utracone korzyści polegają na nie zwiększeniu aktywów majątku poszkodowanego. Ustawodawca uwzględnił obie postacie szkody.

 

Naprawienie szkody obejmuje zatem straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkoda nie została wyrządzona. Naprawienie szkody ma charakter kompensacyjny, a więc wysokość odszkodowania powinna odpowiadać wysokości poniesionej szkody. Warto powtórzyć, iż zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

 

Konsekwencja takiego uregulowania jest możliwość ograniczenia odszkodowania do części uszczerbku rzeczywiście poniesionego przez poszkodowanego zgodnie z powyższą teorią adekwatnego związku przyczynowego. Także wolą stron strony stosunku zobowiązaniowego mogą ograniczyć wysokość odszkodowania. W zawartej przez siebie umowie mogą określić za jaką szkodę dłużnik ponosi odpowiedzialność i czy wysokość odszkodowania ma być odpowiednikiem pełnej wysokości szkody.

 

Również przepisy ustawy mogą ograniczać wysokość odszkodowania. Ogólne przepisy odnoszące się do sposobów naprawienia szkody pozostawiają do wyboru poszkodowanemu wybór sposobu. Może on wybrać restytucję, która polega na przywróceniu stanu poprzedniego lub domagać się zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej. W sytuacji, gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

 

            Szkoda może powstać wskutek działania lub zaniechania kilku osób. Mówi się wówczas o współsprawstwie. Współsprawstwo pociąga za sobą współodpowiedzialność. Osoby takie będą  bowiem  odpowiadać wobec poszkodowanego solidarnie. Ten z nich, który naprawi szkodę będzie mógł wystąpić w stosunku do pozostałych współsprawców z roszczeniem regresowym o zwrot odpowiedniej części. Wysokość odpowiedniej części zależna jest od okoliczności danej sprawy, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody.

 

            Oczywiście na poszkodowanym spoczywa ciężar dowodu co do wszystkich przesłanek odpowiedzialności za szkodę. Musi wykazać istnienie i rozmiar szkody, związku przyczynowego między czynem sprawcy a szkodą oraz winy. Zgodne jest to z ogólnym uregulowaniem rozkładającym ciężar dowodu, gdyż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne

 

 

 

 

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości