Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Aktualnie obowiązującą ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych Sejm uchwalił 4 lutego 1994 r.[1] Weszła ona w życie po trzymiesięcznym vacatio legis - 4 maja 1994 r. Akt ten zastąpił ustawę z 1952 r., po czterdziestu czterech latach jej obowiązywania.

 

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest podstawowym aktem regulującym pozycję autora, zarząd jego prawami autorskimi i ich ochronę. Jej głównym celem jest ochrona interesu twórcy – podmiotu, który stworzył dzieło i jest słabszą stroną w obrocie prawami autorskimi. Ustawa reguluje kompleksowo problematykę przedmiotu i podmiotu prawa autorskiego, precyzując znaczenie wielu podstawowych pojęć (np. utworu, opracowania, opublikowania, rozpowszechniania, autorstwa, współautorstwa).

 

            Określenie „prawo autorskie” ma dwa znaczenia – przedmiotowe i podmiotowe. W znaczeniu przedmiotowym jest to zespół przepisów regulujących stosunki prawne związane z powstaniem, korzystaniem i ochroną utworów. Ponadto przedmiotem regulacji prawa autorskiego są prawa pokrewne, określane także jako prawa sąsiedzkie. W znaczeniu podmiotowym prawo autorskie oznacza ogół uprawnień składających się na prawa autorskie osobiste i majątkowe.[2]

 

Ustawa formułuje w art. 1 definicję syntetyczną utworu, a ponadto wymienia dziewięć przykładów rodzajów dzieł. Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

 

1)      wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),

 

2)      plastyczne,

 

3)      fotograficzne,

 

4)      lutnicze,

 

5)      wzornictwa przemysłowego,

 

6)      architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,

 

7)      muzyczne i słowno-muzyczne,

 

8)      sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,

 

9)      audiowizualne (w tym wizualne i audiowizualne).

 

Każdemu twórcy z mocy ustawy służą osobiste i majątkowe prawa autorskie. Autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem, a w szczególności prawo do:

 

1)      autorstwa utworu,

 

2)      oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,

 

3)      nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,

 

4)      decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,

 

5)      nadzoru nad sposobem korzystania z utworu (art. 16 ustawy o prawie autorskim...).

 

Prawo do autorstwa przysługuje wszystkim twórcom oraz artystom wykonawcom i na mocy nowej ustawy autorskiej nie doznaje żadnych ograniczeń podmiotowych czy przedmiotowych.[3]

 

Zawarte w art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych pojęcie więzi nie wyraża jednostronnej relacji między twórcą a dziełem, rozumianym jako „przedłużenie osobowości twórcy”, lecz wyraża wartość, jaką dla twórcy przedstawiają okoliczności przyjęcia dzieła przez odbiorcę; wartość wynikającą z okoliczności zewnętrznych wobec tej jednostronnej relacji. Więź, stanowiąca wspólną kategorię obu dóbr, jest w przypadku powszechnych dóbr osobistych wartością, jaką jednostka przedstawia sama dla siebie, często w sytuacji konieczności zachowania swojej odrębności wobec społeczeństwa. W przypadku dóbr osobistych autorskich jest to więź jednostki z dziełem, które oferowane jest społeczeństwu i tylko dzięki temu, że jest przez nich odbierane, może się w pełni ukonstytuować.[4]

 

Do naruszenia autorskich dóbr osobistych dochodzi nie wtedy, gdy doszło do zakłócenia spokoju psychicznego twórcy, ale wówczas, gdy została naruszona więź, która:

 

1)      łączy autora z konkretnym utworem,

 

2)      dotyczy sfery odbioru tego konkretnego dzieła przez publiczność.

 

Autorskie prawa osobiste, mimo stanowczych deklaracji, nie były i nie są nierozerwalne z osobą twórcy.

 

Praw osobistych autor nie może się zrzec ani sprzedać. Autorskie praw osobiste są niezbywalne i nieograniczone w czasie, tzn. trwają tak długo, jak długo istnieje utwór.

 

Z kolei na autorskie prawo majątkowe składają się przede wszystkim prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Naruszeniem autorskich praw majątkowych jest tylko takie działanie, które można kwalifikować jako wkroczenie w zakres cudzego prawa wyłącznego (monopolu eksploatacyjnego).[5]

 

Prawo do ojcostwa dzieła obejmuje dwa aspekty. Aspekt pozytywny to obowiązek oznaczenia autorstwa przy rozpowszechnianiu utworu. Sposób tego oznaczenia wybiera sam autor i zgodnie z art. 16 ust. 2 może to być jego nazwisko, pseudonim, lub autor może podjąć decyzję o nie ujawnianiu swojej tożsamości. W tym ostatnim przypadku jedynie twórca może podać swoje nazwisko do publicznej wiadomości. Ujawnienie autorstwa utworu rozpowszechnionego anonimowo jest naruszeniem autorskich praw osobistych nawet gdy tożsamość autora jest powszechnie znana. Aspekt negatywny prawa do ojcostwa utworu to zakaz przywłaszczania sobie dzieła innej osoby. Aspekt negatywny łączy się ściśle z aspektem pozytywnym prawa autorstwa. Często bowiem się zdarza, że nie oznaczenie autorstwa prowadzi do mylnego przekonania odbiorcy, iż autorem jest kto inny.

 

Prawo do ojcostwa dzieła chroni wartość, którą dla twórcy przedstawia okoliczność łączenia pochodzenia utworu właśnie z jego osobą. [6]

 

Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów wykonywanie prawa autorskiego podlega kontroli z punktu widzenia jego zgodności z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym. W szczególności dotyczy to wykonywania powierzonych praw autorskich przez organizacje zbiorowego zarządzania.[7]

 

Główną cechą prawa autorskiego jest to, że ma tzw. wyłączny charakter. Znaczy to, że bez zgody twórcy nie wolno korzystać z jego utworów w jakikolwiek sposób. Korzystanie z utworu jest możliwe jedynie z tytułu zawartej umowy z twórcą i jego przedstawicielem. Najczęściej przedstawicielem reprezentującym prawa majątkowe autora jest organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

 

W myśl art. 104 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywania uprawnień wynikających z ustawy.

 

Do organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi stosuje się przepisy prawa o stowarzyszeniach, z tym że:

 

1)      członkiem organizacji może być również osoba prawna,

 

2)      podjęcie przez organizacje działalności określonej w ustawie wymaga zezwolenia Ministra Kultury i Sztuki,

 

3)      nadzór nad organizacjami sprawuje Minister Kultury i Sztuki.

 

Podstawową funkcją organizacji zbiorowego zarządzania jest podział, między podmioty uprawnione, pobranych wynagrodzeń wynikających z eksploatacji praw autorskich i praw pokrewnych. Obok tej funkcji organizacje zbiorowego zarządzania zajmują się działalnością socjalną oraz wspieraniem przedsięwzięć kulturalnych i naukowych.

 

 

 

 


[1] Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Dz. U. Nr 24, poz. 83 ze zm.

[2] E. Gniewek (red.), Podstawy prawa cywilnego i handlowego, Wrocław 1998, s. 547.

[3] A. Wojciechowska, Treść osobistych praw autorskich, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 1994, nr 11, s. 15.

[4] A. Wojciechowska, Czy autorskie dobra osobiste są dobrami osobistymi prawa cywilnego? „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 1994, nr 3, s. 371.

[5] J. Barta, R. Markiewicz, Glosa do wyroku SN z dnia 20 maja 1999 r., I CKN 1139/97, OSP 2000, nr 2, poz. 24.

[6] A. Wojciechowska, Czy autorskie dobra osobiste są dobrami osobistymi prawa cywilnego, op. cit., s. 371.

[7] W. Machała, Ustawa antymonopolowa a wykonywanie praw autorskich, „Monitor Prawniczy” 1997, nr 7, s. 266.

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości