Ustawa budżetowa - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Ustawa budżetowa

Ustawa budżetowa ma niezwykle istotne znaczenie dla funkcjonowania państwa. Tę szczególną jej rolę podkreśla Konstytucja m.in. przez wyodrębnienie procedury budżetowej w rozdziale X ustawy zasadniczej[1], modyfikując tym samym regulacje konstytucyjne dotyczące ogólnego postępowania ustawodawczego określonego w art.118 – 123 Konstytucji. Ustawa budżetowa jest jedyną ustawą, której coroczne przygotowanie, uchwalenie i wykonywanie jest konstytucyjnym obowiązkiem odpowiednich organów państwa. Żadna z tych regulacji, ani ich suma nie zmieniają jednak faktu, że ustawa budżetowa jest - z punktu widzenia systemu źródeł prawa - taką samą ustawą „zwykłą” jak każda inna ustawa.[2]

Ustawa budżetowa, jak wynika z treści art. 219 Konstytucji, określa dochody i wydatki państwa w ciągu roku budżetowego. Jest więc planem finansowym, któremu Konstytucja, ze względu na jego znaczenie dla funkcjonowania państwa, nakazuje nadać formę ustawy.

Jest ona traktowana jako ustawa formalna i szczególna. Wyraża się to w odrębności jej niektórych cech w stosunku do innych ustaw. Treść materialną tego aktu tworzą z reguły normy planowe, skonkretyzowane czasowo i kwotowo, nie zaś normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Akt ten jako jeden z najważniejszych aktów politycznych państwa odzwierciedla przewidywany stan gospodarki oraz preferencje polityczne władzy ustawodawczej (odpowiednio także i wykonawczej) w danym roku. Jest więc aktem polityki finansowej państwa na dany rok. Ustawa budżetowa przesądza o dochodach w oparciu o istniejący stan prawny. Także ustalając wydatki, nie może znosić ani modyfikować tych zobowiązań państwa, które ciążą na nim i są konsekwencją obowiązywania innych ustaw, musi bowiem skutki finansowe z tych ustaw wynikające uwzględniać.[3]

Budżet państwa jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów:

1)      organów: władzy państwowej, kontroli i ochrony prawa,

2)      sądów i trybunałów,

3)      administracji rządowej.

Ustawa budżetowa zawiera także:

1)         zestawienie przychodów i wydatków zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych i środków specjalnych,

2)         plany przychodów i wydatków państwowych funduszy celowych,

3)         zestawienie dotacji dla państwowych agencji i fundacji z udziałem Skarbu Państwa.[4]

Budżet państwa jest uchwalany przez Sejm na okres roku kalendarzowego w formie ustawy, zwanej ustawą budżetową. Ustawa budżetowa zapewnia realizację założeń polityki społeczno-gospodarczej państwa przyjętych przez Sejm. Określając tę instytucję prawną możemy stwierdzić, że jest to: [5]

           planowe zestawienie dochodów i wydatków państwa na rok następny;

           akt prawny zawierający ten plan;

           zasoby pieniężne w kasie państwa.

To planowe zestawienie jest regulowane przez prawo i samo jest instytucją prawną. Jest specjalnym aktem normatywnym. W pierwszej części (opisowej) zawiera treść normatywną, a w drugiej (liczbowej, załączniki) zawiera plan dochodów i wydatków całego państwa i poszczególnych resortów, organów, województw w formie zestawienia tabel. Na koniec ustawa budżetowa wskazuje środki sfinansowania deficytu. Specyfika ustawy budżetowej wyraża się nie tylko w jej budowie, ale i w obowiązywaniu czasowy – tzn. wiąże ona przez rok budżetowy, który pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Poza tym normy ustawy budżetowej nie klasycznymi normami prawnymi. Mówi się, że ustawa budżetowa jest aktem pośrednim między zwykłym aktem indywidualnym a aktem normatywnym.

Specyfika ustawy budżetowej wyraża się m.in. w tym, że inicjatywa ustawodawcza przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów (tak samo jest na całym świecie). Jest to konsekwencją tego, że to właśnie rząd prowadzi politykę finansową i sporządza zestawienie dochodów i wydatków. Rola Sejmu ogranicza się do uchwalenia tego aktu, a następnie do kontroli jego wykonania, wyrazem oceny dokonanej przez Sejm jest absolutorium udzielone lub nie rządowi.

Inną specyficzną cechą, że jeśli ta ustawa nie zostanie uchwalona i w ciągu 4 miesięcy od przekazania Sejmowi nie zostanie przedłożona Prezydentowi do podpisania, Prezydent może skrócić kadencję Sejmu.

Z wykonania tej ustawy rząd niejako po zakończeniu roku musi się „rozliczyć”.

Budżet można określić jako scentralizowane zasoby pieniężne państwa, które przeznaczone są na zaspokajanie wydatków związanych z wykonywaniem jego funkcji. Instytucję tę można określić jako pewien plan, natomiast nie wolno przypisywać mu jakiejkolwiek osobowości. Opisując budżet ważnymi elementami, które wysuwają się na pierwszy plan są:

           zasoby pieniężne,

           plan na przyszłość, regulujący jak te środki będą zagospodarowane w przyszłości.[6]

W polskim systemie prawnym rok budżetowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, nie dopuszczalna jest na gruncie naszego prawa tzw. instytucja prolongacji budżetu, tzn. przeniesienie mocy obowiązującej budżetu z roku poprzedniego na rok następny. Natomiast inną możliwością prowadzenia polityki budżetowej jest w braku uchwalenia budżetu, opieranie się na prowizorium budżetowym – również w formie ustawy, może obowiązywać przez część roku. Reasumując podstawą prowadzenia polityki budżetowej w państwie mogą być :

           ustawa budżetowa,

           projekt ustawy budżetowej,

           ustawa o prowizorium budżetowym,

           projekt ustawy o prowizorium budżetowym.[7]

Terytorialny zasięg obowiązywania budżetu to terytorium całego państwa, czyli płaszczyzna ziemi ograniczona pionowymi płaszczyznami prostopadle przecinającymi płaszczyznę ziemi w miejscu granic.

Budżet będący rachunkowym zestawieniem dochodów i wydatków państwa musi być uporządkowany wewnętrznie. Efekt ten uzyskany jest dzięki wprowadzeniu instytucji klasyfikacji budżetowej, która porządkuje i systematyzuje dochody i wydatki w budżecie. Podziałki tej klasyfikacji wynikają z przepisów ustawy prawo budżetowe i rozporządzenia w sprawie klasyfikacji dochodów i wydatków budżetowych oraz innych przychodów i rozchodów.  Podziałkami klasyfikacji są: części (tylko w budżecie państwa), obejmujące główne dochody i wydatki naczelnych i centralnych organów władzy państwowej i administracji państwowej, działy, odpowiadające podstawowym dziedzinom działalności, rozdziały, odpowiadające określonym grupom jednostek organizacyjnych lub zadań, paragrafy, odpowiadające źródłom dochodów oraz rodzajom wydatków.[8]

Aby uchwalić ten specyficzny akt prawny należy przeprowadzić szereg uporządkowanych czynności.

Inicjatorem tej procedury jest Minister Finansów, który w formie zarządzenia (nota budżetowa) zwraca się do poszczególnych dysponentów, aby przygotowali oni projekty swoich części. Na podstawie tych projektów, bez rozliczeń przedsiębiorstw z tytułu podatków i dotacji przygotowuje się projekt budżetu (tzn. tej części zbiorczej, rachunkowej). Dopiero następnie sporządza się projekt ustawy budżetowej, przekazywany jest on przez Ministra Finansów do Rady Ministrów, gdzie powinien być uchwalony. A następnie przedłożony Sejmowi i Senatowi w terminie do 31 października roku poprzedzającego rok budżetowy.

Konstytucja w sposób jednoznaczny wymaga, aby ustawa określiła zasady i tryb opracowania projektu budżetu państwa, stopień jego szczegółowości oraz wymagania, którym powinien odpowiadać ten projekt, a także zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej. Rozróżnienie regulacji odnoszących się do projektu budżet państwa oraz wykonywania samej ustawy budżetowej jednoznacznie wskazuje, iż podmiotami, w stosunku do których odnosić się mają regulacje tejże ustawy, stanowiącej uszczegółowienie obowiązków wynikających z art. 219 ust. 2 Konstytucji, są organy władzy wykonawczej, a nie parlament.

Jeśli Rada Ministrów nie może przedłożyć takiego projektu jest zobowiązana w tym samym terminie przedłożyć projekt ustawy o prowizorium budżetowym. Jeśli ustawa budżetowa, ani ustawa o prowizorium budżetowym nie wejdzie w życie od 1 stycznia gospodarka finansowa oprowadzona jest w oparciu o przedstawiony projekt jednego z ww. aktów. Sejm ma obowiązek uchwalić ustawę budżetową w ciągu 3 miesięcy od przedłożenia projektu przez Radę Ministrów.

Senat może uchwalić poprawki do ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia przekazania jej Senatowi.

Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową albo ustawę o prowizorium budżetowym przedstawioną przez Marszałka Sejmu. W przypadku zwrócenia się Prezydenta Rzeczypospolitej do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym przed jej podpisaniem, Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale.

Jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej do podpisu, Prezydent Rzeczypospolitej może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu.

Z kontrolą wykonywania budżetu mamy do czynienia w czasie trwania roku budżetowego, i celem jej jest sprawdzenie wykonywania przyjętych zadań w ciągu pierwszych 6 miesięcy. W celu wykonania tego obowiązku Minister Finansów przedstawia NIK i komisji sejmowej do spraw budżetu stosowne informacje do 10 października roku budżetowego – 60 dni po półroczu.[9]

Natomiast kontrola wykonania budżetu to rozliczenie się przez rząd z gospodarowania przez rok. W tym celu Rada Ministrów w ciągu 5 miesięcy od zakończenia roku budżetowego przedkłada Sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej wraz z informacją o stanie zadłużenia państwa. Sejm rozpatruje przedłożone sprawozdanie i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli podejmuje, w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia Sejmowi sprawozdania, uchwałę o udzieleniu lub o odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium.[10]

Niewątpliwie budżet jest aktem prawnym o specyficznym charakterze, nie tylko ze względu na swą dwu członową budowę, gdzie pierwsza jest częścią normatywną a druga zbiorczą (zestawieniem liczbowym). Ale również, ze względu na charakterystykę uchwalania tej ustawy, inicjatywa ustawodawcza wąsko określona – przyznana jednemu podmiotowi, czasowo bardzo doprecyzowana procedura prac prawodawczych. Ważkie konsekwencje nie uchwalenia ustawy w terminie.

Kończąc należy podkreślić, że specyfika tego aktu deprymuje życie społeczno-gospodarcze obywateli państwa na przestrzeni roku, ale konsekwencje zarówno pozytywne jak i negatywne mogą zaciążyć na gospodarce na długi czas po jej ustaniu.

 

 

 


LITERATURA

 

1.         Kosikowski C., Finanse publiczne, LexisNexis, Warszawa 2003

2.         Kosikowski C., Odmienności w tworzeniu ustawy budżetowej, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 4

3.         Kosikowski C., Ruśkowski E., Finanse i prawo finansowe, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2003

4.         Leksykon prawniczy, Wyd. alta 2, Wrocław 1997

5.         Postanowienie TK z dnia 20 czerwca 2001 r., K. 35/00, OTK Z.U. 2001, nr 6, poz. 167.

6.         Ruśkowski E., Stankiewicz J., Polskie prawo finansowe, KiK, Warszawa 1998

7.         Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.

8.         Zubik M., Budżet państwa w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2001



[1] Zob. C. Kosikowski, Odmienności w tworzeniu ustawy budżetowej, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 4, s. 9 – 10.

[2] M. Zubik, Budżet państwa w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2001, s. 158-162.

[3] Postanowienie TK z dnia 20 czerwca 2001 r., K. 35/00, OTK Z.U. 2001, nr 6, poz. 167.

[4] Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.

[5] C. Kosikowski, E. Ruśkowski, Finanse i prawo finansowe, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2003, s. 66.

[6]  C. Kosikowski, E. Ruśkowski (red.), Finanse publiczne i prawo finansowe, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2003, s. 64.

[7] C. Kosikowski, Finanse publiczne, LexisNexis, Warszawa 2003, s. 163.

[8] A. Huchla [w:] Leksykon prawniczy, Wyd. alta 2, Wrocław 1997, s. 98.

[9] M. Zubik, Budżet państwa..., op. cit., s. 179.

[10] E. Ruśkowski, J. Stankiewicz, Polskie prawo finansowe, KiK, Warszawa 1998, s. 149.

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości