Obligatoryjne uchylenie decyzji administracyjnej - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Obligatoryjne uchylenie decyzji administracyjnej

Decyzja, która uzyskała cechę trwałości może zostać zmieniona lub uchylona tylko w ściśle określonych przypadkach w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania uregulowanych w k.p.a. albo przez sąd administracyjny kontrolujący zgodność z prawem decyzji.

Nadzwyczajne tryby zaskarżenia wewnątrzadministracyjnego decyzji ostatecznych mogą być uruchamiane tylko i wyłącznie w wypadkach przewidzianych w k.p.a., zmiana zaś w ich wyniku treści decyzji ostatecznej wymaga zawsze wydania nowej decyzji.[1] Naruszenie zasady trwałości decyzji należy przy tym traktować jako rażące naruszenie prawa, stanowiące przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w efekcie tego rodzaju naruszenia.[2]

W przypadku postępowania nadzwyczajnego nie chodzi już o merytoryczne rozstrzygniecie sprawy administracyjnej, ale o przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu głównym. Na system ten składają się:

-        postępowanie w sprawie wznowienia postępowania;

-        postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą;

-        postępowanie mające na celu uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadami niekwalifikowanymi.

Te trzy tryby postępowania nie są wobec siebie zamienne, nie są dla siebie konkurencyjne, jeden nie może być zastąpiony przez drugi, a strona ani organ administracyjny nie mogą pomiędzy nimi wybierać, szukając najkorzystniejszego dla nich w danej sytuacji.[3]

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.[4] Wliczone w przepisach wadliwości postępowania (art. 145 § 1, art. 145a k.p.a.) dają podstawę do ponownego rozpoznania sprawy, w wyniku którego organ może uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową, albo też może odmówić uchylenia decyzji, gdy stwierdzi brak podstaw do tego.

Stosownie do regulacji art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie zakończone decyzją ostateczną można wznowić, jeżeli spełniona zostanie przynajmniej jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przesłanki te przepis art. 145 § 1 k.p.a. wymienia enumeratywnie. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1)      dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2)      decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3)      decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie,

4)      strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5)      wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6)      decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7)      zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8)      decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Konstrukcja wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją zasadza się na regule, iż samo wznowienie jest obligatoryjne, jeśli zaistniała którakolwiek z podstaw z art. 145 § 1 k.p.a., podanie nie jest spóźnione (art. 148 k.p.a.) i wnoszącemu podanie przysługuje przymiot strony.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie znane organowi, który wydał decyzję. Nie jest przy tym istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność miała istotne znaczenie dla sprawy i istniała w dniu wydania decyzji, przy czym nie była znana organowi, który wydał decyzję.

Zastosowanie rozwiązania z art. 146 § 2 k.p.a. wchodzi w grę jedynie po wznowieniu postępowania i może być wyłącznie wynikiem ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Ostateczność decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną, jako przesłanka wznowienia postępowania jest uzasadniona niekonkurencyjnością środków zaskarżenia i dróg weryfikacji decyzji administracyjnej.[5]

            Decyzja wydana po wznowieniu postępowania ma charakter konstytutywny, działa ex tunc, natomiast decyzja stwierdzająca nieważność ma charakter deklaratoryjny, działa ex nunc. Uchyla nie tylko wadliwą decyzję, ale także skutki powstałe na mocy tej decyzji. Przesłanką negatywną stosowania tych zasad stanowi upływ czasu – przedawnienie przy wznowieniu postępowania wynoszące 10 lat, a także gdy decyzja wywołałaby nieodwracalne skutki (przy nieważności decyzji, lub gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W tych przypadkach następuje konwalidacja decyzji i mimo tak ciężkich wad decyzje te nadal obowiązują i mają przymiot trwałości.[6]

Nieodwracalność skutków prawnych występuje zwłaszcza wówczas, gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa.[7] Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych form działania. A więc jeśli cofnięcie, zniesienie, odroczenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy skutek prawny będzie nieodwracalny. W konsekwencji skutek prawny będzie nieodwracalny, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.[8]

Stwierdzenie nieważności może dotyczyć decyzji ostatecznej lub nieostatecznej dotkniętej przede wszystkim wadami materialnoprawnymi. Dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji oparta jest na trzech przesłankach: przesłance pozytywnej, którą stanowi wystąpienie jednej z sześciu wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., i na przesłankach negatywnych, z których jedną stanowi termin (art. 156 § 2 k.p.a.), a drugą – spowodowanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. W przypadku ujawnienia tych wad po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na tych samych zasadach co w trybie zwykłym stwierdza się nieważność decyzji ze skutkiem prawnym od chwili jej wydania. W przypadku zaś istnienia nadto przesłanek negatywnych stwierdza się tylko wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Strona, która doznała uszczerbku majątkowego z powodu wad decyzji lub jej usunięcia z obrotu prawnego może dochodzić naprawienia szkody najpierw na drodze administracyjnej, a następnie przed sądem powszechnym.[9] Jeśli w wyniku postępowania organ ustalił, że nie występują podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, to wyda decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności.

Rozważając dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji na drodze administracyjnej, należy zwrócić uwagę na moc prawną orzeczenia NSA. Orzeczenia NSA są prawomocne (art. 57 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSA w związku z art. 365 § 1 k.p.c.). NSA rozpoznając sprawę, nie jest związany granicami skargi, obowiązany jest rozstrzygnąć zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wyrok oddalający skargę ma następstwa prawne w zakresie mocy oceny prawnej zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Oznacza to określone konsekwencje dla dopuszczalności nadzwyczajnych trybów postępowania. Podkreśla to NSA w wyroku z 30 kwietnia 1986 r.[10], w którym czytamy, iż przymiot prawomocności wyroku NSA dotyczy tylko sfery zgodności z prawem decyzji ostatecznej i nie stwarza przeszkód jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym przewidzianym dla wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych. Dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia postępowania.[11]

Decyzja administracyjna obarczona ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. wywołuje skutki prawne, lecz nie takie, jakie powinna powodować decyzja prawidłowa, ale dotknięte ułomnościami o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Te ułomne skutki prawne decyzji nie są uznawane przez prawo i w celu ich cofnięcia eliminuje się taką decyzję z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Zasadniczy sens tej instytucji prawnej polega na tym, że w każdym wypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne, które decyzja taka wywołała. Wyjątek od tej zasady, polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała.[12]

Uregulowanie trybu wyeliminowania decyzji nieważnej z obrotu prawnego oraz wprowadzenie przesłanki terminu, przesłanki wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, których wystąpienie powoduje niedopuszczalność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego wskazuje, iż decyzja ta prawnie istnieje i odnosi się do niej domniemanie ważności. Do czasu podjęcia decyzji stwierdzającej jej nieważność, pozostaje ona w obrocie prawnym i podlega wykonaniu, chyba że organ na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. wstrzyma jej wykonanie.[13]



[1] Wyrok NSA z dnia 28 listopada 1984 r., II SA 1314/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 114.

[2] Wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1986 r., IV SA 620/86, „Gazeta Prawnicza” 1987, nr 21, s. 8.

[3] J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego i inne teksty ustaw, C.H. Beck, Warszawa 2000, s. XXI.

[4] W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 230.

[5] Wyrok NSA z dnia 24 lutego 1999 r., I SA/Gd 1478/97, LEX nr 36816

[6] J. Jendrośka, Polskie postępowanie..., op. cit., s. 116.

[7] Wyrok NSA z dnia 23 listopada 1987 r., I SA 1406/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 81.

[8] Uchwała SN z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4J92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 211.

[9] J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego..., op. cit., s. XXII.

[10] Wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 1986 r., SA/Wr 137/86, ONSA 1986, nr 1, poz. 29.

[11] B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjne, „Państwo i Prawo” 2001, nr 8, s. 36.

[12] Uchwała NSA z dnia 20 marca 2000 r., OPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 93.

[13] B. Adamiak, Nadzwyczajne postępowanie administracyjne w świetle dawnego i obowiązującego prawa procesowego, „Samorząd Terytorialny” 1992, nr 12, s. 44.

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości