Sądowa kontrola decyzji administracyjnych - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Sądowa kontrola decyzji administracyjnych

            Wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić także na skutek wniesienia skargi. Występują tu dwie kategorie skarg, mianowicie skarga sądowa i skarga konstytucyjna. Skarga do sądów powszechnych może być wnoszona tylko na podstawie wyraźnego przepisu prawa administracyjnego (np. roszczenie odszkodowawcze z art. 153 k.p.a.). Od 1980 r. można również wnosić skargi do NSA - obecnie WSA.

Decyzje ostateczne mogą być poddane kontroli sądu administracyjnego co do ich zgodności z prawem na zasadach określonych w ustawie o WSA i w tym przypadku obowiązuje zasada skargowości, czyli tylko uprawniony podmiot może spowodować swoją skargą wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd administracyjny nie podejmuje nigdy z urzędu kontroli co do zgodności z prawem decyzji administracyjnej, a czyni to wyłącznie po wniesieniu skargi, której dopuszczalność i poprawność zawsze bada przed rozpoznaniem sprawy. W pojedynczych przypadkach po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej będzie dopuszczalne wniesienie pozwu do sądu powszechnego, co nie tyle ma na celu kontrolę decyzji, a przede wszystkim przeniesienie sprawy do innego postępowania, w którym organ administracyjny jako pozwany ma pozycję procesową równorzędną z jednostką, występującą przed sądem jako powód.

Postępowanie przed WSA oparte jest zatem wyłącznie na zasadzie skargowości. Dopuszczalność skargi jest jednak ograniczona dwiema przesłankami:

-        wyczerpaniem środków odwoławczych (pojęciem tym należy objąć wyłącznie odwołanie i zażalenie, wyłączając nadzwyczajne środki zaskarżenia);

-        oraz tym, że nie toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.

Nie można wnieść skargi do sądu administracyjnego, jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu albo innej czynności. W razie jednoczesnego wniesienia skargi do WSA i żądania uruchomienia jednego z trybów postępowania nadzwyczajnego, uprawniony podmiot powinien dokonać wyboru drogi weryfikacyjnej decyzji, oświadczając, którą drogę wybiera. Cofnięcie żądania weryfikacji w jednej z dróg powoduje umorzenie postępowania.

Zgodnie z art. 16 § 2 i art. 196 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem w świetle stanu faktycznego sprawy istniejącego w chwili jej wydania. Zmiany tego stanu, zaszłe po wydaniu decyzji ostatecznej (jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 7 lub 8 k.p.a.) nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej, powstała po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie zobowiązania podatkowego, może być ewentualnie podstawą do wystąpienia zainteresowanych osób do właściwego organu administracji państwowej – w terminie i trybie określonym przez kodeks postępowania administracyjnego – z żądaniem uchylenia lub zmiany decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.

Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem (art. 21 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym), które zawarte jest w odpowiednich ustawowych regulacjach określonych przez skarżących jako „suche paragrafy prawa”. Wyjście poza tę rolę przez WSA byłoby złamaniem zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) stanowiącej nie tylko fundament wymiaru sprawiedliwości, ale i główny filar Rzeczypospolitej Polskiej będącej zgodnie z art. 2 Konstytucji demokratycznym państwem prawnym.

Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sam przez się sądowej ich kontroli, ale zakres tej kontroli znacznie ogranicza. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale 2 k.p.a. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje już poza kontrolą sądowo-administracyjną.

Kontrola legalności decyzji uznaniowych, sprawowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądu.

Orzeczenia WSA są prawomocne. Ustawa o WSA wprowadziła tylko dwie możliwości wniesienia sprzeciwu: od orzeczenia wydanego w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze, jeżeli organ administracji publicznej nie nadesłał w terminie odpowiedzi na skargę i akt sprawy, a stan faktyczny i prawny nie budzi wątpliwości w świetle ustaleń poczynionych przez sąd w toku rozpoznania sprawy (art. 39 ust. 1 ustawy o WSA) – sprzeciw służy organowi administracji publicznej – oraz gdy rozpoznano skargę na posiedzeniu niejawnym (art. 47 ust. 2 ustawy o WSA). Wniesienie sprzeciwu powoduje rozpoznanie sprawy na rozprawie. Po rozpoznaniu sprawy sąd: wydaje wyrok utrzymujący w mocy w całości lub w części wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym bądź na podstawie stanu faktycznego i prawnego przedstawionego w skardze; uchyla wyrok i wydaje wyrok rozstrzygający sprawę co do istoty; wydaje postanowienie, którym sprzeciw odrzuca i postępowanie umarza.

Postępowanie przed WSA jest oparte na zasadzie jednoinstancyjności. Nie służą zatem od orzeczeń WSA (poza orzeczeniem wydanym na podstawie art. 39 ust. 2 i art. 47 ust. 2 ustawy o WSA) zwyczajne środki zaskarżenia. Orzeczenie WSA mogą być wyeliminowane z obrotu prawnego tylko w drodze zastosowania środków obalenia prawomocności, tj. w drodze rewizji nadzwyczajnej lub w drodze wznowienia postępowania.

Skuteczność wyroku WSA została zagwarantowana ustawowo. W razie niewykonania orzeczenia WSA może orzec o wymierzeniu organowi administracji publicznej kary grzywny (art. 31 ust. 1) bądź orzec o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku lub uprawnienia, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niesporne okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 32 ust. 2).

            Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji. Skargę wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skarga przysługuje wtedy, gdy chodzi o ochronę konstytucyjnych wolności i praw dopiero wtedy, gdy organ administracji publicznej orzekł ostatecznie.

J. Borkowski, Decyzja administracyjna, op. cit., s. 107.

Wyrok WSA z dnia 17 listopada 1982 r., SA/Kr 664/82, OWSA 1982, nr 2, poz. 106.

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.

Wyrok WSA z dnia 16 kwietnia 1998 r., II SA 279/98, LEX nr 41756

Wyrok WSA z dnia 11 września 1996 r., SA/Ka 1543/95, „Biuletyn Skarbowy” 1997, nr 2, s. 29.

Wyrok WSA z dnia 23 września 1996 r., SA/Ka 1418/95, „Glosa” 1997, nr 5, s. 30.

B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., op. cit., s. 392.

A. Miączyński (w:) System prawa procesowego cywilnego, t. III, Wrocław 1986, s. 475.

J. Jednrośka, Polskie postępowanie..., op. cit., s. 119 – 120.

 

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości