Start - pozew, pozew o rozwód, pozew rozwodowy, pozew o alimenty, pozew alimentacyjny, pozew o zapłatę, sprzeciw, nakaz zapłaty

Start Publikacje

Decyzja administracyjna - z czego się musi składać, a z czego może

Nowela do k.p.a. z 1980 r. wprowadziła istotne zmiany w zakresie formy aktu administracyjnego indywidualnego wydawanego w postaci aktu procesowego – decyzji administracyjnej. Przede wszystkim elementy wymienione w art. 107 § 1 k.p.a. stanowią minimalne wymaganie formy decyzji, a przepisy szczególne mogą wprowadzić dalsze składniki. Nadto uzasadnienie stało się integralną częścią każdej decyzji, a wymagania odnośnie do treści uzasadnienia zostały znormatywizowane, dopuszczono dwa wyjątki od obowiązku uzasadniania decyzji (pierwszy dotyczył decyzji w całości zgodnych z żądaniem strony, drugi zaś ze względu na interes bezpieczeństwa państwa lub porządek publiczny).

Art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Składniki decyzji wymienione w art. 107 § 1 służą ustaleniu szeregu faktów prawotwórczych. Oznaczenie organu pozwala na ocenę, czy zachowane zostały przepisy regulujące właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną.

Dla jej poprawności niezbędnym jest aby pomiędzy takimi elementami jak podstawa prawna, rozstrzygnięciem czyli osnową oraz uzasadnieniem prawnym i faktycznym istniała wewnętrzna spójność. Tylko wtedy można o takiej decyzji powiedzieć, iż zgodnie z art. 104 K.p.a. decyzja jest aktem rozstrzygającym konkretną sprawę.[1]

Oznaczenie strony lub stron wskazuje na podmioty praw lub obowiązków, a więc te, które z decyzji nabyły prawa lub dla których ona ich nie tworzy. Z tego względu nie wymienia się w decyzji podmiotów na prawach strony, które brały udział w postępowaniu, ponieważ im decyzja będzie doręczona jedynie do wiadomości, ażeby mogły skorzystać z posiadanych uprawnień procesowych w toku weryfikacji decyzji. Osoby fizyczne powinny być oznaczone danymi personalnymi wraz z adresem zamieszkania (pobytu), osoby prawne oraz inne jednostki organizacyjne pełną nazwę i siedzibę podaną stosownie do danych z rejestru, ewidencji, umowy powołującej podmiot do życia.

Newralgicznym składnikiem decyzji jest powołanie podstawy prawnej jej wydania.

Podstawą prawną decyzji administracyjnej (art. 104 k.p.a.) jest przepis prawa, powierzający organowi administracji państwowej załatwienie sprawy w tej formie prawnej.[2] Przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia sprawy decyzją, powinny należeć do kategorii powszechnie obowiązujących, a więc stanowionych przez ustawy i akty wydawane w wykonaniu delegacji ustawowej.[3]

Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego wraz z powołaniem źródła jego publikacji. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi pozostawać z pełnej zgodności z jej prawnym charakterem, a więc z tym, że jest ona indywidualnym aktem administracyjnym. Podstawy prawnej tego aktu stanowią przepisy prawa administracyjnego lub prawa finansowego. Podstawy prawnej decyzji administracyjnej nie mogą stanowić przepisy prawa cywilnego, pozostające domeną sądowego stosowania prawa. Organ administracyjny nie jest powołany do rozstrzygania spraw cywilnych ani do oceny stanu faktycznego lub prawnego na podstawie przepisów prawa cywilnego, a wobec tego nie mogą one być podstawą rozstrzygnięcia sprawy w decyzji administracyjnej.[4]

Rozstrzygnięcie, określane mianem „osnowy” decyzji, stanowi o ustaleniu prawa, o usunięciu sporu co do niego lub o jego tworzeniu na rzecz określonych podmiotów albo też o zakończeniu postępowania w danej instancji bez orzekania w sprawie co do jej istoty. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Powinno ono być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji.

Jednym z elementów decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zdaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji.[5]

Uzasadnienie stało się obowiązkowym składnikiem każdej decyzji administracyjnej w wyniku nowelizacji k.p.a. w 1980 roku. Obowiązek ten spoczywa zarówno na organach jednoosobowych, jak i kolegialnych. Uzasadnienie powinno przynajmniej w dostatecznym stopniu motywować rozstrzygnięcie, powinno być realne i adekwatne, a nie pozorne.[6]

Uzasadnienie decyzji staje się prawomocne wraz z rozstrzygnięciem w niej zawartym.[7] Konkretyzacja prawa nie dokonuje się w uzasadnieniu, a w rozstrzygnięciu decyzji, uzasadnienie ma objaśniać tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. Objaśnienie to może być trafne lub błędne i dlatego powinno podlegać kontroli w drodze administracyjnej i sądowej.

W szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością.[8]

Konstrukcja prawidłowego uzasadnienia powinna spełniać szereg postulatów, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść jej rozstrzygnięcia, a w sferze prawa chodzi o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni. Uzasadnienie ma przedstawić trzy fazy rozumowania, tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenia ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej.[9]

            Zdaniem J. Zimmermanna cechy dobrego uzasadnienia są następujące: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość i prostota ujęcia oraz kompletność motywów. Z kolei wadliwości uzasadnienia będą następujące: niepełność uzasadnienia, pozorność uzasadnienia (także sprzeczność z obiektywnymi motywami, brak uzasadnienia obligatoryjnego, niepowiązanie uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji, wady formalne (błędy logiczne, stylistyczne, wady budowy wewnętrznej, wady metodologiczne, itp.).[10]

            Z uwagi na funkcję zewnętrzną uzasadnienia, tzn. jego wpływ na postępowanie w innych sprawach, dopuszczalne jest zaskarżenie samego uzasadnienia w trybie administracyjnym, jak również dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego.[11]

            Istnieją tylko dwa wyjątki od obowiązku uzasadnienia decyzji. Pierwszy z nich (art. 107 § 4 k.p.a.) pozwala na odstąpienie od uzasadnienia decyzji ze względu na jej treść, jeśli spełnione są następujące przesłanki:

1)      postępowanie toczy się w I instancji,

2)      strona postępowania jest jedna, a gdy jest ich kilka, to mają wspólne i niesprzeczne interesy,

3)      decyzja uwzględnia w całości żądania zgłoszone przez stronę.

Drugi wyjątek (art. 107 § 5 k.p.a.) od obowiązku uzasadnienia decyzji dotyczy tylko przypadków obowiązywania przepisów ustawowych, które weszły w życie do 1 stycznia 1961 r.

Pouczenie o środkach zaskarżenia decyzji pełni podwójną rolę, albowiem określa charakter decyzji, czy jest ona nieostateczna, czy też jest ostateczna i w jakim trybie można dokonać jej weryfikacji, a ponadto zawiera informacje dotyczące trybu zaskarżenia w toku instancji administracyjnych, wniesienia skargi do sądu administracyjnego lub też przeniesienia sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym (w przypadku usunięcia przeszkody w sytuacji tzw. czasowej niedopuszczalności drogi sądowej). Pouczenie to wskazuje pośrednio na dopuszczalność wykonania decyzji i wdrożenia postępowania egzekucyjnego.

Prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania w przypadku, gdy organ I instancji przejął sprawy do załatwienia wskutek porozumienia, nie może naruszać założeń wykonywania nadzoru w toku instancji, ani reguł dotyczących ustalania organu wyższego stopnia w postępowania administracyjnym.[12]

Podpis pod decyzją składa osoba piastująca funkcję organu administracyjnego, osoba działająca z jego upoważnienia, członkowie kolegialnego organu lub zespołu orzekającego, a z mocy ustawowych przepisów odrębnych – przewodniczący organu kolegialnego. Do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracyjny, akt jest projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego.[13]

Przepisy szczególne mogą zaostrzać wymagania formalne stawiane decyzji, np. dopuszczają wydawanie na sp0ecjalnych ewidencjonowanych drukach czy z zachowaniem bardziej uroczystej formy pisemnej. Do decyzji mogą być dołączone z mocy przepisów odrębnych postanowienia dodatkowe, takie jak warunek zawieszający lub rozwiązujący, termin ważności decyzji. Te postanowienia dodatkowe wpływają na moc obowiązującą decyzji i mogą dać podstawę do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Do decyzji może też być dodane tzw. zlecenie, czyli obowiązek wykonania czynności dodatkowych. Ich naruszenie może dać podstawę do uchylenia decyzji.

Data wydania decyzji jest bardzo istotnym elementem konstrukcji decyzji, gdyż pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie. Należy podkreślić, iż nie będzie to data równoznaczna z tą datą, od której organ i strony będą związani decyzją.



[1] Wyrok NSA z dnia 31 marca 1999 r., III SA 5191/98, LEX nr 38160

[2] Postanowienia SN z dnia 18 marca 1996 roku, SA/Ka 347/96, „Glosa” 1997, nr 5, s. 28.

[3] E. Iserzon, Komentarz, op. cit., s. 207.

[4] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego..., op. cit., s. 449.

[5] Wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041

[6] K. Piasecki, Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym, Warszawa 1981, s. 131 – 132.

[7] J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981, s. 146 – 147.

[8] Wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r., I SA/Ka 225/97, „Biuletyn Skarbowy” 1999, nr 1, s. 20.

[9] J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, s. 118 – 122.

[10] Ibidem, s. 135.

[11] Wyrok NSA z dnia 28 czerwca 1982 r., I S.A. 47/82, „Państwo i Prawo” 1985, nr 1, s. 147.

[12] Zob. Wyrok SN z dnia 5 października 1995 r., III ARN 34/95, OSN 1996, nr 7, poz. 94.

[13] B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 50.

Decyzja ostateczna, czy można ją zmienić?

Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego w świadomości społecznej zasada ta uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wydanie nowej decyzji jest więc jedynym sposobem całkowitego lub częściowego pozbawienia decyzji ostatecznej jej mocy obowiązującej.[1]

Artykuł 16 k.p.a. ustanawia ochronę decyzji ostatecznej przyznając im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. W myśl art. 16 § 1 kpa decyzja ostateczna to taka decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Przepis ten ustanawia ochronę decyzji ostatecznych przyznając im cechę trwałości. Z przytoczonego wyżej zdania pierwszego art. 16 § 1 kpa wynika, iż jest to nie tylko decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej.[2] Sprawa taka zatem nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności.

Przyjęte w zdaniu pierwszym art. 16 § 1 k.p.a. rozwiązanie ma dwa podstawowe następstwa prawne dla ukształtowania rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w postępowaniu, a mianowicie:

-           po pierwsze, wyznacza granice pojęcia decyzji ostatecznej, stanowiąc: „Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku są ostateczne”;

-           po drugie, stanowi, że wydanie ostatecznej decyzji jest ostatecznym załatwieniem sprawy administracyjnej.

Konstrukcja prawa trwałości decyzji została oparta na dwóch elementach: cechach trwałości decyzji i warunkach ich obowiązywania. Trwałe są decyzje ostateczne, od których nie służy odwołanie. Takie decyzje posiadają domniemanie ważności, obowiązują i są wykonalne. Uchylenie lub zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Granicę prawną takiej decyzji stanowi sankcja nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją administracyjną. Obowiązywanie zaś oznacza stabilność rozstrzygnięć administracyjnych w określonym czasie. Obowiązuje tu podstawowa zasada w myśl której dla organu administracyjnego decyzja obowiązuje od chwili jej prawidłowego doręczenia lub ogłoszenia, dla strony od chwili gdy stała się ostateczna.

            Pojęcie ostateczności decyzji administracyjnej dość wcześnie pojawiło się w przepisach prawnych odrodzonego państwa polskiego. W ustawie z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji[3] przepis art. 6 uznawał za ostateczne decyzje wojewody wydane w III instancji, a w kwestii ostateczności decyzji tego organu wydanych w II instancji odsyłał do przepisów odrębnych. Konstytucja Marcowa w art. 71 ustanawiała zasadę dwuinstancyjności, zaś szczegółowe rozwiązania prawne znalazły się w ustawie z 1 sierpnia 1923 r. w sprawie środków prawnych od orzeczeń władz administracyjnych.[4] Ustawa ta w art. 1 stanowiła, że organ odwoławczy rozstrzyga sprawę ostatecznie.

Na tle wcześniej obowiązujących przepisów rolę wyraźnie porządkującą spełniło postanowienie art. 73 rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, które ustanowiło definicję legalną decyzji ostatecznej i prawomocnej. Ostateczna była taka decyzja, od której nie służyło odwołanie lub skarga indywidualna w toku instancji administracyjnych, a prawomocna ta, której nie można zaskarżyć również do sądów administracyjnych. Sformułowanie przepisu dobitnie wskazywało na to, że decyzja musi być ostateczna, ażeby uzyskała cechę prawomocnej, a także na to, że pojęcie prawomocności decyzji jest związane wyłącznie z kontrolą sprawowaną przez sąd administracyjny.[5]

W przepisach pochodzących z okresu II Rzeczypospolitej, a nawet wydanych w pierwszych latach po powstaniu Polski Ludowej nie używano pojęcie decyzja ostateczna, lecz decyzja prawomocna. Pojęcie prawomocności aktu jest związane z procedurami sądowymi: cywilną i karną. Występowało również odnośnie do aktów indywidualnych administracji wtedy, gdy istniała kontrola ich legalności sprawowana przez specjalny sąd administracyjny. Przez pojęcie aktu prawomocnego rozumie się taki akt, który został utrzymany w mocy przez sąd. Akt ostateczny stawał się prawomocny, gdy został utrzymany w mocy przez sąd po rozpatrzeniu skargi albo gdy upłynął termin do jej wniesienia. W Polsce Ludowej nie reaktywowano sądu administracyjnego, jakim do wybuchu II wojny światowej był Najwyższy Trybunał Administracyjny. Przepisy szczególne w bardzo nielicznych przypadkach przyznawały prawo do skargi na decyzje administracyjne do sądu powszechnego. Tylko w tych wypadkach miało znaczenie odróżnienie decyzji ostatecznych od decyzji prawomocnych. W pozostałych wypadkach decyzje określone w przepisach prawnych jako prawomocne były uważane za ostateczne zgodnie z art. 190 k.p.a. w jego pierwotnym brzmieniu. [6]

Po nowelizacji k.p.a. i utworzeniu NSA rozróżnienie decyzji ostatecznych i decyzji prawomocnych ma istotne znaczenie, gdyż różny jest zakres ich mocy wiążącej (szerszy, gdy chodzi o decyzje prawomocne).

W doktrynie prawa administracyjnego kontrowersyjnym problemem jest to, czy decyzji administracyjnej można przypisać cechę prawomocności. W tradycyjnej nauce postępowania administracyjnego rozróżnia się prawomocność formalną i prawomocność materialną. Prawomocność formalna polega na tym, że nie można aktu administracyjnego wzruszyć ze skutkiem prawnym ze pomocą zwyczajnych środków prawnych, prawomocność materialna natomiast – to niewzruszalność aktu administracyjnego, który wiąże zarówno strony, jak i organy państwowe.[7] Skutki prawomocności występują wobec strony i wobec organów państwowych. Skutek prawny prawomocności wobec strony przejawia się w tym, że prawomocność stwarza dla organu administracyjnego upoważnienie do przejścia, z powołania się na nią, do porządku nad żądaniem stron, zmierzającymi do ponownego zajmowania władz sprawą rozstrzygniętą już raz formalnie prawomocnym aktem administracyjnym, a zatem pozbawia stronę drogi do zaskarżenia decyzji, która formalnie nabrała mocy prawnej (prawomocność formalna). Skutkiem prawomocności wobec strony jest związanie decyzją strony.[8]

Skutek prawny prawomocności wobec organu administracji wydającego decyzję wobec innych organów państwowych występuje w postaci skutku pozytywnego – związania decyzją organu administracji wydającego decyzję i innych organów państwowych – oraz skutku negatywnego – niewzruszalności decyzji administracyjnej, która przejawia się nie tylko w jej niezmienności, ale i niedopuszczalności ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną (powaga rzeczy osądzonej).[9]

Skutek negatywy prawomocności przejawiający się w niewzruszalności decyzji był podstawowym przeciwko przyznawaniu cechy prawomocności decyzji administracyjnej. Natomiast zdaniem zwolenników przyznania decyzji cechy prawomocności, możliwość prawna wzruszenia decyzji nie pozostaje w sprzeczności z prawomocnością. Prawomocność decyzji nie oznacza bowiem absolutnej niewzruszalności.[10]

W nauce prawa administracyjnego podkreśla się, że decyzja ostateczna na mocy której strony nabyły prawa powinna być bezwzględnie trwała,[11] przy czym trwałość decyzji ostatecznych oznacza, że nie mogą one być zmienione lub uchylone dowolnie, lecz tylko i wyłącznie w nadzwyczajnych trybach oraz w przypadkach określonych w kodeksie lub przepisach szczególnych przy ścisłym zachowaniu owych warunków.

Zasada bezwzględnej trwałości decyzji administracyjnej ma swoich zwolenników, jak i przeciwników. Wywodzi się w teorii, iż w przeciwieństwie do pewności obrotu cywilnoprawnego, w którym występują interesy indywidualne stron, zasada trwałości orzeczeń powinna obowiązywać bezwzględnie. Tymczasem administracja publiczna sprawowana jest w interesie publicznym i polega nie tylko na stosowaniu prawa, ale także na realizacji polityki administracyjnej. Przy zmianach strukturalnych w państwie, twórcza działalność organów administracji nie może być krępowana rozstrzygnięciami nie dostosowanymi do rzeczywistości społecznej, czy gospodarczej. Dlatego też obowiązujące prawo powinno przewidywać prawną możliwość zmian także ostatecznych decyzji administracyjnych. Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej uzasadnia się zazwyczaj tym, że w imię poszanowania wymagań praworządności nie można utrzymać w mocy decyzji ostatecznych, które zostały wydane z naruszeniem istotnych zasad procedury lub rażąco naruszają obowiązujące prawo materialne. Podnosi się fakt, że uchylenie lub zmiana ostatecznej prawidłowej decyzji uzasadniona może być zmiennością stosunków społeczno – gospodarczych, zmianą okoliczności faktycznych powodujących wyrządzenie szkody dla słusznego interesu strony, co powinno, gdy nie jest sprzeczne z interesem społecznym, znaleźć soje odbicie w nowym kształcie praw nabytych.[12]

Natomiast wzgląd na zasadę współżycia społecznego nie ma wpływu na trwałość decyzji administracyjnej, gdyż zasada ta nie ma mocy modernizowania ani modyfikowania prawa administracyjnego.[13]



[1] W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 123.

[2] Wyrok NSA z dnia 15 lipca 1998 r., II SA 730/98, LEX nr 41768

[3] Dz. Praw. Nr 65, poz. 395.

[4] Dz. U. nr 91, poz. 712.

[5] B. Adamiak, J. Borkowski, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnej, „Państwo i Prawo” 1989, nr 10, poz. 47.

[6] J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, s. 84.

[7] Z. Resich, Prawomocność orzeczeń sądowych [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. II, Ossolineum 1987, s. 390 – 391.

[8] B. Adamiak, J. Borkowski, Ostateczność i prawomocność decyzji administracyjnej, op. cit., s. 49.

[9] Z. Resich, Prawomocność orzeczeń sądowych..., op. cit., s. 400.

[10] E. Iserzon, Niektóre podstawowe zagadnienia postępowania administracyjnego de lege ferenda „Państwo i Prawo” 1958, nr 3, s. 403.

[11] J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego – komentarz, Warszawa 1985.

[12] W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne – zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 227.

[13] Wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1984 r., SA/PO 1028/84.

Wyjątki od zasady ostateczności decyzji administracyjnej

W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Trwałość decyzji nie jest jednak absolutna. Od reguły ostateczności załatwienia sprawy administracyjnej ustawodawca dopuszcza wyjątki, wyznaczając warunki odstąpienia od niej. W przypadkach przewidzianych przez k.p.a. decyzja ostateczna może być wzruszona:[1]

-           przez uchylenie (zmianę) decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji prawidłowej bądź dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 154, art. 155, art. 161);

-           przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 2). Uchylając tę decyzję organ wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2);

-           przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1). Stwierdzenie nieważności decyzji może otwierać drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, np. w razie rażącego naruszenia prawa;

-           przez uchylenie (zmianę) decyzji na podstawie przepisów szczególnych. Nowelizacja k.p.a. w 1998 r. wprowadziła nowe brzmienie art. 16 § 1, które nie rozszerza wyjątków od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a jest jedynie pełnym uwzględnieniem przyjętych w przepisach k.p.a. wyjątków od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Stanowi zatem uwzględnienie w zasadzie ogólnej trwałości decyzji ostatecznej rozwiązania prawnego przyjętego w art. 163, który dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej odsyłając do przepisów szczególnych.

Przepisy przewidują ponadto możliwość wzruszenia decyzji, gdy strona nie realizuje prawidłowo decyzji, a mianowicie:

a)      przez stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, gdy stała się bezprzedmiotowa albo gdy nie dopełniono warunku zastrzeżonego w decyzji (art. 162 § 1);

b)      przez uchylenie decyzji, gdy strona nie wykonała określonej w decyzji czynności w oznaczonym terminie (art. 162 § 2).

Wyjątkowe naruszenie ostatecznej decyzji powinno być poprzedzone przeprowadzeniem szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni ustawowe wskazania płynące z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.[2]

Zmiana treści decyzji ostatecznej może być dokonana jedynie w wypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 16 § 1 k.p.a.) i wymaga to wydania nowej decyzji lub - w razie oczywistej omyłki - postanowienia o jej sprostowaniu, na które służy stronie zażalenie (art. 113 k.p.a.). Przerobienie przez organ administracji treści decyzji ostatecznej jest niedopuszczalne i - w zależności od sytuacji - czynność taka może być rozpatrywana nawet jako karalne przerobienie dokumentu w rozumieniu przepisów prawa karnego. Samowolne przerobienie przez organ administracji treści decyzji nie ma wpływu na ważność tej decyzji w jej pierwotnym brzmieniu.[3]

Wyznaczone przepisami k.p.a. odstępstwa od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako rozwiązania stanowiące wyjątek od zasady, podlegają wykładni ścisłej.



[1] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, op. cit., s. 85 – 86.

[2] Wyrok NSA z dnia 26 października 19992 r., III SA 907/92

[3] Wyrok NSA z dnia 28 listopada 1984 r., II SA 1314/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 114.

Obligatoryjne uchylenie decyzji administracyjnej

Decyzja, która uzyskała cechę trwałości może zostać zmieniona lub uchylona tylko w ściśle określonych przypadkach w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania uregulowanych w k.p.a. albo przez sąd administracyjny kontrolujący zgodność z prawem decyzji.

Nadzwyczajne tryby zaskarżenia wewnątrzadministracyjnego decyzji ostatecznych mogą być uruchamiane tylko i wyłącznie w wypadkach przewidzianych w k.p.a., zmiana zaś w ich wyniku treści decyzji ostatecznej wymaga zawsze wydania nowej decyzji.[1] Naruszenie zasady trwałości decyzji należy przy tym traktować jako rażące naruszenie prawa, stanowiące przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w efekcie tego rodzaju naruszenia.[2]

W przypadku postępowania nadzwyczajnego nie chodzi już o merytoryczne rozstrzygniecie sprawy administracyjnej, ale o przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu głównym. Na system ten składają się:

-        postępowanie w sprawie wznowienia postępowania;

-        postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą;

-        postępowanie mające na celu uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadami niekwalifikowanymi.

Te trzy tryby postępowania nie są wobec siebie zamienne, nie są dla siebie konkurencyjne, jeden nie może być zastąpiony przez drugi, a strona ani organ administracyjny nie mogą pomiędzy nimi wybierać, szukając najkorzystniejszego dla nich w danej sytuacji.[3]

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.[4] Wliczone w przepisach wadliwości postępowania (art. 145 § 1, art. 145a k.p.a.) dają podstawę do ponownego rozpoznania sprawy, w wyniku którego organ może uchylić decyzję dotychczasową i wydać nową, albo też może odmówić uchylenia decyzji, gdy stwierdzi brak podstaw do tego.

Stosownie do regulacji art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie zakończone decyzją ostateczną można wznowić, jeżeli spełniona zostanie przynajmniej jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przesłanki te przepis art. 145 § 1 k.p.a. wymienia enumeratywnie. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1)      dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2)      decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3)      decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie,

4)      strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5)      wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6)      decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7)      zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8)      decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Konstrukcja wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją zasadza się na regule, iż samo wznowienie jest obligatoryjne, jeśli zaistniała którakolwiek z podstaw z art. 145 § 1 k.p.a., podanie nie jest spóźnione (art. 148 k.p.a.) i wnoszącemu podanie przysługuje przymiot strony.

Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie znane organowi, który wydał decyzję. Nie jest przy tym istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność miała istotne znaczenie dla sprawy i istniała w dniu wydania decyzji, przy czym nie była znana organowi, który wydał decyzję.

Zastosowanie rozwiązania z art. 146 § 2 k.p.a. wchodzi w grę jedynie po wznowieniu postępowania i może być wyłącznie wynikiem ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Ostateczność decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną, jako przesłanka wznowienia postępowania jest uzasadniona niekonkurencyjnością środków zaskarżenia i dróg weryfikacji decyzji administracyjnej.[5]

            Decyzja wydana po wznowieniu postępowania ma charakter konstytutywny, działa ex tunc, natomiast decyzja stwierdzająca nieważność ma charakter deklaratoryjny, działa ex nunc. Uchyla nie tylko wadliwą decyzję, ale także skutki powstałe na mocy tej decyzji. Przesłanką negatywną stosowania tych zasad stanowi upływ czasu – przedawnienie przy wznowieniu postępowania wynoszące 10 lat, a także gdy decyzja wywołałaby nieodwracalne skutki (przy nieważności decyzji, lub gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W tych przypadkach następuje konwalidacja decyzji i mimo tak ciężkich wad decyzje te nadal obowiązują i mają przymiot trwałości.[6]

Nieodwracalność skutków prawnych występuje zwłaszcza wówczas, gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność zachowania tego prawa albo wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa.[7] Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji trzeba rozpatrywać, mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję, tzn. umocowanie do stosowania władczych i jednostronnych form działania. A więc jeśli cofnięcie, zniesienie, odroczenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy skutek prawny będzie nieodwracalny. W konsekwencji skutek prawny będzie nieodwracalny, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.[8]

Stwierdzenie nieważności może dotyczyć decyzji ostatecznej lub nieostatecznej dotkniętej przede wszystkim wadami materialnoprawnymi. Dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji oparta jest na trzech przesłankach: przesłance pozytywnej, którą stanowi wystąpienie jednej z sześciu wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., i na przesłankach negatywnych, z których jedną stanowi termin (art. 156 § 2 k.p.a.), a drugą – spowodowanie przez decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. W przypadku ujawnienia tych wad po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na tych samych zasadach co w trybie zwykłym stwierdza się nieważność decyzji ze skutkiem prawnym od chwili jej wydania. W przypadku zaś istnienia nadto przesłanek negatywnych stwierdza się tylko wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Strona, która doznała uszczerbku majątkowego z powodu wad decyzji lub jej usunięcia z obrotu prawnego może dochodzić naprawienia szkody najpierw na drodze administracyjnej, a następnie przed sądem powszechnym.[9] Jeśli w wyniku postępowania organ ustalił, że nie występują podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, to wyda decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności.

Rozważając dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji na drodze administracyjnej, należy zwrócić uwagę na moc prawną orzeczenia NSA. Orzeczenia NSA są prawomocne (art. 57 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSA w związku z art. 365 § 1 k.p.c.). NSA rozpoznając sprawę, nie jest związany granicami skargi, obowiązany jest rozstrzygnąć zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Wyrok oddalający skargę ma następstwa prawne w zakresie mocy oceny prawnej zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Oznacza to określone konsekwencje dla dopuszczalności nadzwyczajnych trybów postępowania. Podkreśla to NSA w wyroku z 30 kwietnia 1986 r.[10], w którym czytamy, iż przymiot prawomocności wyroku NSA dotyczy tylko sfery zgodności z prawem decyzji ostatecznej i nie stwarza przeszkód jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym przewidzianym dla wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych. Dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia postępowania.[11]

Decyzja administracyjna obarczona ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. wywołuje skutki prawne, lecz nie takie, jakie powinna powodować decyzja prawidłowa, ale dotknięte ułomnościami o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Te ułomne skutki prawne decyzji nie są uznawane przez prawo i w celu ich cofnięcia eliminuje się taką decyzję z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Zasadniczy sens tej instytucji prawnej polega na tym, że w każdym wypadku decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym powinny być zniesione skutki prawne, które decyzja taka wywołała. Wyjątek od tej zasady, polegający na tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), nie może być rozumiany i stosowany w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała.[12]

Uregulowanie trybu wyeliminowania decyzji nieważnej z obrotu prawnego oraz wprowadzenie przesłanki terminu, przesłanki wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, których wystąpienie powoduje niedopuszczalność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego wskazuje, iż decyzja ta prawnie istnieje i odnosi się do niej domniemanie ważności. Do czasu podjęcia decyzji stwierdzającej jej nieważność, pozostaje ona w obrocie prawnym i podlega wykonaniu, chyba że organ na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. wstrzyma jej wykonanie.[13]



[1] Wyrok NSA z dnia 28 listopada 1984 r., II SA 1314/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 114.

[2] Wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1986 r., IV SA 620/86, „Gazeta Prawnicza” 1987, nr 21, s. 8.

[3] J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego i inne teksty ustaw, C.H. Beck, Warszawa 2000, s. XXI.

[4] W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1962, s. 230.

[5] Wyrok NSA z dnia 24 lutego 1999 r., I SA/Gd 1478/97, LEX nr 36816

[6] J. Jendrośka, Polskie postępowanie..., op. cit., s. 116.

[7] Wyrok NSA z dnia 23 listopada 1987 r., I SA 1406/86, ONSA 1987, nr 2, poz. 81.

[8] Uchwała SN z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4J92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 211.

[9] J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego..., op. cit., s. XXII.

[10] Wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 1986 r., SA/Wr 137/86, ONSA 1986, nr 1, poz. 29.

[11] B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjne, „Państwo i Prawo” 2001, nr 8, s. 36.

[12] Uchwała NSA z dnia 20 marca 2000 r., OPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 93.

[13] B. Adamiak, Nadzwyczajne postępowanie administracyjne w świetle dawnego i obowiązującego prawa procesowego, „Samorząd Terytorialny” 1992, nr 12, s. 44.

Odwołalność fakultatywna decyzji administracyjnej

Decyzja niekiedy będzie dotknięta wadami lżejszymi, tak jak i postępowanie, w którym ją wydano, wymagającymi zmiany lub uchylenia decyzji dla usunięcia ich następstw. Wyróżnia się trzy typy uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi (naruszenie norm prawa materialnego lub norm prawa procesowego nie mieszczące się w wyliczeniu zawartym w art. 145 § 1 oraz w art. 156 § 1 k.p.a.) bądź też decyzji prawidłowej: uchylenie lub zmiana decyzji nie tworzącej praw dla stron, uchylenie lub zmiana decyzji tworzącej prawa dla strony, nadzwyczajny tryb uchylenia lub zmiany decyzji. W wymienionych trybach można uchylić lub zmienić tylko decyzję ostateczną.

 

Tryby postępowania przewidziane w art. 154 i 155 kpa służą generalnie organom administracji do usuwania takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Nie jest natomiast decydujące czy decyzja ostateczna jest zgodna, czy też sprzeczna z prawem.[1]

 

Tryby postępowania przewidziane w art. 154 i 155 kpa w zasadzie nie przewidują działania na wniosek, nawet jeżeli postępowanie toczy się z uwagi na wniesione podanie strony. Przepisy art. 154 i 155 kpa wskazują na identyczne przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji, a mianowicie: interes społeczny lub słuszny interes strony. Oba te przepisy rozstrzygnięcie sprawy pozostawiają uznaniu organu administracji.

 

Na wzruszenie decyzji tworzącej prawa dla strony, wymagane jest uzyskanie od niej zgody na zmianę lub uchylenie decyzji. Stroną legitymowaną do wyrażenia zgody na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej jest jedynie ta, której sfera prawna zostanie naruszona w następstwie działań podjętych przez organ administracji. Inne strony postępowania nie potrzebują zgody takiej wyrażać, ponieważ zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej pozostanie bez wpływu na ich sytuację prawną.[2]

 

Decyzje nie tworzące praw nabytych dla stron (np. odmowne) mogą być zmienione lub uchylone bez takiej zgody, zarówno przez organ, który je wydał, jak i przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Możliwość zmiany decyzji, na podstawie której nikt nie nabył prawa nie budzi sprzeciwu. Nie koliduje z zasadą praworządności i poczuciem sprawiedliwości. Inna jest natomiast sytuacja, gdy na mocy decyzji ostatecznej strona prawo nabyła. Uchylenie lub zmiana ostatecznej prawidłowej decyzji w trybie art. 155 kodeksu możliwe jest tylko wtedy gdy, spełnione są łącznie trzy przesłanki pozytywne, jedna negatywna oraz dwa kryteria. Do przesłanek pozytywnych należą: nabycie prawa przez stronę na mocy decyzji ostatecznej, zgoda strony na jej uchylenie lub zmianę, a za tą zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron.

 

Istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według wynikającej z art. 7 kpa zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony.[3]

 

Przesłanka negatywna nie dopuszczająca zmiany wynika z przepisów szczególnych. Takim przepisem szczególnym jest np. art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane[4]. Przepis ten bowiem stanowi sankcję stosowaną wobec sprawców samowoli budowlanej. Obliguje on właściwy organ administracji do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części w razie stwierdzenia, że wystąpiła jedyna wymagana do wydania takiego orzeczenia przesłanka, polegająca na tym, że obiekt jest realizowany w warunkach samowoli budowlanej. Nie ma znaczenia przy orzekaniu na podstawie art. 48 prawa budowlanego, czy w sprawie występuje słuszny interes strony lub interes społeczny w rozumieniu art. 155 k.p.a. Uwzględnienie na podstawie art. 155 k.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności przepisu art. 48 prawa budowlanego, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy.[5]

 

Wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić w każdym czasie przez organ, który ją wydał, jak również przez organ wyższego stopnia. Forma uchylenia (zmiany) nie jest w kodeksie określona. Należy przyjąć, że zgoda powinna być wyrażona w formie pisemnej. Zgoda powinna być wyrażona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, ani co do treści, ani co do jej zakresu. W trybie art. 155 nie jest dopuszczalna, nawet przy wyrażeniu zgody, zmiana podmiotu decyzji. Decyzje podejmowane w rybie art. 155 oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego. Istotny w stosowaniu art. 155 jest sam fakt nabycia prawa a nie zakres treści tego prawa, czy tym bardziej jego wykonywanie. Nabycie prawa z decyzji odnosi się do sfery materialnego prawa i skutki prawnego nawiązanego w wyniku autorytetowej konkretyzacji prawa.[6]

 

Prawa nabyte z decyzji są chronione uregulowaniem z art. 155 tylko w przypadku praw „dobrze nabytych”, taka ochrona nie służy prawom nabytym w decyzji zawierającej wady kwalifikowane.

 

Przy czym zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że pojęcie „nabycia prawa” należy rozumieć w tym wypadku szeroko. Przyjmuje się wręcz, ze każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona „nabywa prawa”.[7] Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę określone obowiązki, ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabywa prawa", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie czy i jakie obowiązki oraz w jakim zakresie na niej ciążą.

 

Przesłanką negatywną stosowania art. 155 jest zakaz wzruszania ostatecznych decyzji zawarty w przepisach odrębnych, do których w nim się odsyła. Zakazy tego rodzaju mogą być ogólne albo mogą dotyczyć tylko decyzji, z których strony nabyły prawa.[8]

 

Zmiana lub uchylenie przewidziane w art. 155 może dotyczyć tylko objawów woli administrujących w państwie organów. Nie może dotyczyć objawów wiedzy tych organów. Decyzja podlegająca zmianie (uchyleniu) w trybie art. 155 powinna być ostateczną w administracyjnym postępowaniu.

 

 


[1] Wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., III SA 1214/95, LEX nr 27429

[2] T. Bińczycka – Majewska, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 1994 r., II SA 60/94, „Prokuratura i Prawo” 1996, nr 12, s. 81.

[3] Wyrok NSA z dnia 18 lutego 2000 r., V SA 1346/99, LEX nr 41773

[4] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, Dz. U. 2000, nr 106, poz. 1126 ze zm.

[5] Wyrok NSA z dnia 15 marca 1999 r., IV SA 888/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 36.

[6] J. Filipek, Normy prawa materialnego a normy postępowania (w:) Administracja publiczna w państwie prawa, Wrocław 1999, s. 100.

[7] Por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1985 r., III SA 1003/85, OSPiKA 1987, nr 7-8, poz. 163.

[8] J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 638.

Kancelarie

 

Kancelaria Prawna
Horoszkiewicz sp. z o.o.

Rozwody

Alimenty

Podział majątku

Władza rodzicielska

tel. 606 514 804

odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot

zachowek - jeśli zostałeś pominięty w spadku sprawdź co Ci się należy

regulowanie stanu prawnego nieruchomości